Overheden en Facebook in de EU
Overheden en Facebook in de EU: een complexe relatie
Facebook en moederbedrijf Meta krijgen in de Europese Unie opnieuw te maken met privacyvraagstukken. Nadat de Ierse Data Protection Commission (DPC) Meta een boete van €390 miljoen oplegde vanwege de gebruikte rechtsgrond voor gepersonaliseerde advertenties, heeft ook de Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vraagtekens gezet bij het gebruik van Facebook door overheidsorganisaties.
Het probleem met Facebookpagina’s van overheidsorganisaties
In beginsel moeten overheidsorganisaties ervoor zorgen dat de verwerking van persoonsgegevens van burgers in overeenstemming is met de wet. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is dit problematisch wanneer niet duidelijk is wat er gebeurt met de persoonsgegevens van bezoekers van Facebookpagina’s van overheidsorganisaties.
Dit standpunt komt niet uit de lucht vallen.
Al in 2021 onderzocht het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de mogelijke privacyrisico’s van het gebruik van Facebook door de overheid. Uit dit onderzoek bleek dat onvoldoende duidelijk was wat Facebook doet met de persoonsgegevens van mensen die Nederlandse overheidspagina’s bezoeken.
In 2023 vroeg BZK de Autoriteit Persoonsgegevens om advies over de vraag of de overheid Facebook kan blijven gebruiken. Het advies van de AP was om dit niet te doen zolang er onvoldoende duidelijkheid bestaat over de privacyrisico’s.
In maart 2024 maakte de AP haar advies hierover openbaar. De kern daarvan is dat overheidsorganisaties terughoudend moeten zijn met het gebruik van onlineplatforms zoals Facebook wanneer onvoldoende zekerheid bestaat over wat er met persoonsgegevens van burgers gebeurt.
De onderbouwing van het standpunt
Om de achterliggende gedachte beter te begrijpen, is het nuttig om te kijken naar de toelichting van Aleid Wolfsen, voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Volgens Wolfsen zijn burgers voor veel zaken afhankelijk van de overheid en zullen zij daarom relatief snel geneigd zijn om een platform als Facebook te gebruiken om met overheidsorganisaties te communiceren. Overheidsorganisaties zouden dergelijke platforms echter niet als communicatiekanaal moeten gebruiken wanneer zij onvoldoende zekerheid hebben over wat er met de persoonsgegevens van burgers gebeurt.
Voor burgers moet volstrekt duidelijk zijn hoe hun persoonsgegevens worden verwerkt. Dat is volgens de AP de norm.
Wolfsen benadrukte daarnaast het belang van een daadwerkelijk vrije keuze. Wanneer een onlineplatform de toegang tot bepaalde functionaliteiten beperkt zodra een gebruiker niet instemt met online tracking, kan volgens hem worden betwijfeld of nog sprake is van een vrije keuze.
Technologiebedrijven zouden gebruikers niet mogen dwingen akkoord te gaan met het volgen van hun gedrag op internet, bijvoorbeeld voor advertentiedoeleinden.
Dit is volgens de AP extra belangrijk wanneer mensen afhankelijk zijn van informatie die via bepaalde onlineplatforms wordt aangeboden. Bij overheidsinformatie moeten burgers toegang kunnen krijgen tot die informatie zonder daarvoor te hoeven betalen met hun persoonsgegevens of privacy.
Enkele afsluitende opmerkingen
Het standpunt van de AP onderstreept het belang van de bescherming van de privacyrechten van burgers bij het gebruik van grote onlineplatforms.
Ook op Europees niveau staat de manier waarop socialmediaplatforms persoonsgegevens voor tracking en advertenties verwerken onder toenemende aandacht. Voor overheidsorganisaties roept dit een fundamentelere vraag op: in hoeverre is het wenselijk om voor communicatie met burgers afhankelijk te zijn van commerciële onlineplatforms wanneer onvoldoende controle bestaat over de verwerking van persoonsgegevens?
Overheidsorganisaties doen er daarom goed aan kritisch te beoordelen welke platforms zij gebruiken, welke persoonsgegevens daarbij worden verwerkt en of burgers ook via privacyvriendelijke alternatieven toegang hebben tot overheidsinformatie en -diensten.
Heeft u vragen over de AVG of privacywetgeving binnen de Europese Unie? Neem dan gerust contact met ons op via info@dpoconsultancy.nl.
