Nieuwe EDPB-richtlijnen over gerechtvaardigd belang: 3 belangrijke aandachtspunten

De nieuwe richtlijnen

Het Europees Comité voor gegevensbescherming (European Data Protection Board, EDPB) heeft zijn langverwachte richtsnoeren gepubliceerd over de verwerking van persoonsgegevens op basis van het gerechtvaardigd belang.

Deze rechtsgrond, opgenomen in artikel 6, lid 1, onder f, van de AVG, biedt verwerkingsverantwoordelijken de mogelijkheid om persoonsgegevens te verwerken wanneer zij of een derde een gerechtvaardigd belang hebben, mits aan specifieke voorwaarden wordt voldaan.

De richtsnoeren gaan uitgebreid in op de criteria van artikel 6, lid 1, onder f, AVG waaraan verwerkingsverantwoordelijken moeten voldoen om persoonsgegevens rechtmatig te kunnen verwerken wanneer dit “noodzakelijk is voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of van een derde”.

Het is daarbij belangrijk om te benadrukken dat artikel 6, lid 1, onder f, niet mag worden beschouwd als een terugvaloptie wanneer andere rechtsgronden niet beschikbaar zijn. De rechtsgrond mag evenmin ruim worden geïnterpreteerd enkel omdat deze op het eerste gezicht minder beperkend lijkt.

1e aandachtspunt: drie cumulatieve voorwaarden voor verwerkingsverantwoordelijken

Om een verwerking op het gerechtvaardigd belang te kunnen baseren, moet aan drie cumulatieve voorwaarden worden voldaan:

1. Er moet sprake zijn van een gerechtvaardigd belang

De verwerkingsverantwoordelijke of een derde moet een gerechtvaardigd belang nastreven. Alleen belangen die rechtmatig, duidelijk en nauwkeurig omschreven en daadwerkelijk aanwezig zijn, kunnen als gerechtvaardigd worden beschouwd.

Verwerkingsverantwoordelijken zijn bovendien verantwoordelijk voor het informeren van betrokkenen over de gerechtvaardigde belangen die zij nastreven wanneer een verwerking op deze rechtsgrond is gebaseerd.

2. De verwerking moet noodzakelijk zijn

De verwerking van persoonsgegevens moet noodzakelijk zijn om het gerechtvaardigde belang te realiseren.

Verwerkingsverantwoordelijken moeten beoordelen of hetzelfde doel ook kan worden bereikt met minder ingrijpende middelen. Daarbij moet onder meer rekening worden gehouden met het beginsel van minimale gegevensverwerking uit artikel 5, lid 1, AVG.

3. De belangen moeten tegen elkaar worden afgewogen

De belangen of de grondrechten en fundamentele vrijheden van betrokkenen mogen niet zwaarder wegen dan de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of een derde.

Hiervoor moet een zorgvuldige belangenafweging worden uitgevoerd. Daarbij moet onder meer rekening worden gehouden met:

• de aard van het gerechtvaardigde belang;
• de gevolgen van de verwerking voor de betrokkene;
• eventuele waarborgen waarmee negatieve gevolgen voor betrokkenen kunnen worden beperkt.

2e aandachtspunt: praktische inzichten

De richtsnoeren van de EDPB bieden praktische handvatten voor het uitvoeren van deze beoordeling, onder meer in situaties rondom fraudepreventie, direct marketing en informatiebeveiliging.

Verwerkingsverantwoordelijken moeten de beoordeling uitvoeren en documenteren voordat zij met de verwerking van persoonsgegevens beginnen. Hiermee kunnen zij onderbouwen dat aan de voorwaarden voor het gebruik van het gerechtvaardigd belang is voldaan.

Relatie met de rechten van betrokkenen

De richtsnoeren gaan daarnaast in op de verhouding tussen artikel 6, lid 1, onder f, en verschillende rechten van betrokkenen onder de AVG.

Daarbij benadrukt de EDPB het belang van transparantie en behoorlijkheid bij de verwerking van persoonsgegevens. Organisaties moeten niet alleen kunnen aantonen waarom hun belang gerechtvaardigd is, maar ook voldoende rekening houden met de gevolgen van de verwerking voor betrokkenen en hun rechten.

3e aandachtspunt: openbare consultatie

De richtsnoeren zijn opengesteld voor openbare consultatie tot 20 november 2024. Daarmee kregen belanghebbenden de mogelijkheid om feedback te geven op de uitgangspunten en interpretaties van de EDPB met betrekking tot het gerechtvaardigd belang.

Voor een uitgebreid overzicht van de richtsnoeren en meer informatie over de openbare consultatie kunt u de officiële publicatie van de EDPB raadplegen.