Autoriteit Persoonsgegevens start Europese procedure over privacy en gepersonaliseerde advertenties
Privacyzorgen rondom gepersonaliseerde advertenties
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) start samen met de privacytoezichthouders van Noorwegen en Duitsland een Europese procedure over de privacyaspecten van gepersonaliseerde advertenties. De toezichthouders willen samen met hun Europese collega’s tot een duidelijk standpunt komen over de manier waarop onlineplatforms toestemming van gebruikers verkrijgen voor het tonen van gepersonaliseerde advertenties.
Sommige onlineplatforms stellen dat gebruikers hun diensten alleen gratis kunnen blijven gebruiken wanneer zij ermee instemmen dat hun persoonsgegevens worden gebruikt voor gepersonaliseerde advertenties.
Voor de AP is het van groot belang dat privacybescherming niet alleen beschikbaar is voor mensen die daarvoor kunnen betalen. Privacy is een fundamenteel recht dat voor iedereen op gelijke wijze moet worden beschermd.
EDPB komt op korte termijn met een standpunt
De European Data Protection Board (EDPB), waarin Europese privacytoezichthouders zoals de AP samenwerken, zal binnen acht weken een standpunt over deze kwestie innemen.
Aleid Wolfsen, voorzitter van de AP, benadrukt het belang van controle over persoonsgegevens, zeker in een tijd waarin het onlinegedrag van gebruikers op grote schaal kan worden gevolgd.
Daarbij speelt de vraag of privacy steeds meer een luxe dreigt te worden die alleen toegankelijk is voor mensen die ervoor kunnen betalen. Het standpunt van de EDPB kan belangrijke gevolgen hebben voor de manier waarop grote technologiebedrijven omgaan met de privacy van hun gebruikers.
Het ‘Pay or Okay’-model
Voor het gebruik van persoonsgegevens voor gepersonaliseerde advertenties is onder de AVG een geldige rechtsgrond vereist. Wanneer een onlineplatform zich hiervoor op toestemming baseert, moet deze toestemming voldoen aan de eisen van de AVG.
Sommige platforms maken gebruik van het zogenoemde ‘Pay or Okay’-model. Daarbij krijgen gebruikers bijvoorbeeld de keuze tussen toestemming geven voor het gebruik van hun persoonsgegevens voor gepersonaliseerde advertenties of betalen voor een alternatief waarbij hun gegevens niet voor dat doel worden gebruikt.
De Europese privacytoezichthouders willen binnen de EDPB duidelijkheid creëren over de vraag onder welke omstandigheden een dergelijk model verenigbaar is met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).
Vrijelijk gegeven toestemming
Wanneer een organisatie zich voor de verwerking van persoonsgegevens baseert op toestemming, moet deze toestemming onder de AVG onder meer vrijelijk gegeven zijn.
Dat betekent dat personen een daadwerkelijke keuze moeten hebben en hun toestemming moeten kunnen weigeren of intrekken zonder daardoor ongepaste nadelige gevolgen te ondervinden.
Het ‘Pay or Okay’-model roept daarom verschillende vragen op, met name bij grote onlineplatforms met veel gebruikers. Mensen kunnen zich afhankelijk voelen van dergelijke platforms vanwege hun sociale contacten, belangrijke informatie of populaire content die via deze diensten beschikbaar is.
Belangrijke vragen zijn onder meer of gebruikers daadwerkelijk vrij kunnen kiezen, of de prijs van het betaalde alternatief passend is en of het weigeren van toestemming nadelige gevolgen heeft. Daarbij kan ook relevant zijn welke gevolgen het model heeft voor mensen met een lager inkomen.
Het ontbreken van een uniforme Europese aanpak bij nationale privacytoezichthouders maakt deze discussie extra complex. Een gezamenlijk standpunt van de EDPB kan daarom meer duidelijkheid bieden over de toepassing van de AVG op dergelijke verdienmodellen.
