AP: Meer duidelijkheid nodig over het benaderen van mensen die recht hebben op een uitkering of toeslag
Het wetsvoorstel dat overheidsinstanties de mogelijkheid moet geven om mensen die mogelijk recht hebben op een uitkering of voorziening proactief te benaderen, moet op een aantal punten worden aangepast. Dat stelt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Zo moeten mensen vooraf duidelijk worden geïnformeerd over welke persoonsgegevens tussen instanties worden uitgewisseld.
De AP komt tot deze conclusie na beoordeling van het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening SZW, waarmee de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI) wordt gewijzigd.
Binnen het huidige stelsel voor werk, inkomen en sociale zekerheid wisselen instanties zoals het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en gemeenten al bepaalde persoonsgegevens met elkaar uit.
Het nieuwe wetsvoorstel moet het mogelijk maken dat deze instanties ook gegevens uitwisselen om mensen te identificeren die mogelijk geen gebruikmaken van uitkeringen of sociale voorzieningen waarop zij wel recht hebben. Vervolgens kunnen deze personen hierover actief worden benaderd.
Meer duidelijkheid nodig
De AP begrijpt de achterliggende gedachte van het voorstel. Het is immers positief wanneer mensen daadwerkelijk ontvangen waar zij recht op hebben, aldus AP-bestuurslid Katja Mur.
Volgens de AP is het echter belangrijk dat dit vanaf het begin zorgvuldig wordt geregeld. Er moeten duidelijke afspraken zijn over welke persoonsgegevens worden gebruikt, zodat mensen niet worden verrast door het gebruik of de uitwisseling van hun gegevens.
Om welke uitkeringen en voorzieningen gaat het?
Het is nog niet duidelijk op welke specifieke uitkeringen en sociale voorzieningen de nieuwe werkwijze van toepassing zal zijn.
Deze details worden vastgelegd in lagere regelgeving, waarvoor geen afzonderlijke parlementaire goedkeuring nodig is. Het kan bijvoorbeeld gaan om de aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO), bepaalde vormen van bijstand of het kindgebonden budget.
Welke persoonsgegevens worden gebruikt?
Het wetsvoorstel maakt ook niet duidelijk welke persoonsgegevens het UWV, de SVB en gemeenten precies zullen verwerken.
Het is bijvoorbeeld de vraag of daarbij ook gevoelige gegevens, zoals financiële gegevens, worden gebruikt. Zonder duidelijkheid hierover kunnen mensen onvoldoende beoordelen wat het gebruik en de uitwisseling van hun persoonsgegevens voor hen betekent.
Volgens de AP moet daarom expliciet worden vastgelegd welke categorieën persoonsgegevens voor deze vorm van proactieve dienstverlening mogen worden gebruikt. Daarnaast moet een duidelijke bewaartermijn voor deze persoonsgegevens worden vastgesteld.
Mogelijkheid tot bezwaar tegen gegevensgebruik
In de praktijk kunnen er verschillende redenen zijn waarom mensen niet willen dat hun persoonsgegevens worden gebruikt voor ‘proactieve dienstverlening’. Zij moeten daarom de mogelijkheid hebben om zich hiervoor af te melden.
Het wetsvoorstel verplicht het UWV, de SVB en gemeenten echter niet om hiervoor gezamenlijk een centrale registratie bij te houden. Hierdoor zouden mensen zich bij iedere instantie afzonderlijk moeten afmelden.
Volgens de AP moet een gezamenlijke afmeldmogelijkheid daarom expliciet in de wet worden opgenomen.
